Dr. Buğra Buyrukçu

Kısırlık (infertilite)

Kısırlık (infertilite)

Kısırlık (infertilite) nedir?

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre kısırlık (infertilite), bir yıl boyunca düzenli ve korunmasız bir şekilde cinsel ilişkiye girilmesine rağmen gebelik oluşmaması olarak açıklanır. Erkek ve kadında eşit oranda görülen bu üreme problemi, çiftlerin her ikisinde herhangi bir sağlık problemi olmadan da görülebilir.

Günümüzde her 100 çiftten 10-15'inde kısırlık (infertilite), sorunuyla karşılaşılıyor. Üreme sistemi ile ilgili bir sağlık sorunu olan kısırlık (infertilite), tek bir sebebe bağlı olabildiği gibi; birkaç faktörün birleşmesi ile de gerçekleşebiliyor. Kısırlığın en yaygın nedenleri arasında ise yaşın ilerlemesi yer alıyor. Bu nedenle 35 yaşın üstündeki kadınlarda düzenli ve korunmasız olarak ilişkiye girilmesine rağmen hamilelik gerçekleşmiyorsa gerekli tetkik ve tedavilere başlanması gerekiyor.
Kısırlık belirtileri nelerdir?

Kısırlığın belirtileri arasında şunları bulunur:

  • Genç çiftlerin 2 yıl korunmamalarına rağmen gebelik görülmemesi
  • 35 yaş üstü çiftlerin korunmamalarına rağmen 1 yıl içinde gebelik görülmemesi
  • Adet düzensizlikleri ya da hiç adet olamama.
  • Adet dönemlerinde şiddetli ağrı ve sancıları görülmesi.
  • Adet döneminde fazla kanama olması.
  • Hamile olunmaması halinde memelerden süt gelmesi.
  • Aşırı tüylenme ve akne problemi.
  • Erkeklerde sertleşme ve boşalma ile ilgili sorunlar.
  • Testislerde ağrı şişlik ya da şişme.
  • Erkeklerde az meni olması.

Kısırlığı (infertilite) tetikleyen faktörler nelerdir?

Erkekte ya da kadında var olan pek çok sağlık problemi kısırlığa yol açabilir. Bunların yanı sıra infertilite'ye yol açabilen pek çok etken bulunur. Kısırlık oluşumunu tetikleyen faktörlerin bir kısmı şunlardır:

  • Yaş: İlerleyen kadın yaşı, gebelik şansının düşmesine neden olan en önemli faktördür.
  • Stres: Hamile kalamayan kadınlar yüksek düzeyde stres ve anksiyete yaşamaktadırlar. Psikolojik destek tedavisi tüp bebek başarısında katkı sağlamaktadır.
  • Beslenme: Sağlıksız ve yetersiz beslenme yumurtlama üzerinde olumsuz etkiye sahiptir.
  • Obezite: Vücut kitle indeksi (VKİ) > 29’dan fazla olan kadınlarda gebe kalma gecikebilmektedir. VKİ > 29 dan fazla olan erkekte de üreme yeteneği düşmekte ve sperm kalitesi bozulabilmektedir. Cinsel ilişki sıklığı: Cinsel ilişki sıklığı azaldıkça doğal yollardan gebe kalabilme şansı azalmaktadır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklar: Cinsel yolla geçen klamidya enfeksiyonu, kadınlarda tüplerin tıkanması yoluyla kısırlığa ve dış gebeliklere yol açabilmektedir. Erkekte tekrarlayan cinsel yolla bulaşan hastalıklar ise sperm kalitesinde bozulmaya, kanallarda tıkanmaya yol açabilmektedir.
  • İlaçlar: Kullanılan bazı ağır ilaçlar, kadınlarda yumurtlamayı etkileyebilmektedir. Kanser tedavisinde kullanılan sitotoksik ilaçlar da yumurta hücrelerini tahrip etmekte ve üreme potansiyelini azaltmaktadır. Bazı antibiotiklerin uzun süre kullanımı erkeklerde sperm azlığı yapabilmektedir.
  • Sigara: Kadınlarda sadece aktif sigara içmek değil pasif içicilik de üreme yeteneğini azaltmaktadır. Sigara içmek erkekte sperm sayı ve kalitesini bozmaktadır.
  • Alkol: Gebe kalmaya çalışan kadınlar haftada bir veya iki kez 1-2 kadehten fazla alkol almamaları gerekmektedir. Aşırı alkol tüketimi erkekte sperm kalitesini bozabilmektedir.

kısırlık testi nedir?

Kısırlığa neden olan etkeni saptamak için yapılan bir dizi tetkik ile detaylı muayene işlemine kısırlık testi denir. Yapılan işlemler sonucu saptanan probleme göre uygulanacak olan tedavi girişimleri planlanabilir. Erkeklerde kısırlık testi uygulamaları kadınlarınkine nazaran daha kolay olduğundan kısırlık incelemelerinde ilk olarak erkekler muayene edilir.

Kısırlık tedavisinde akupunktur uygulaması

Akupunktur, hem kadın hem de erkek kısırlığında tedavi amaçlı ve tüp bebek başarısını artırmak için kullanılabilir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda elde edilen olumlu sonuçlar sebebiyle hastalar, çok daha erken aşamada akupunktur tedavisine başvurmaktadır. Akupunktur ile kısırlık tedavisinin her aşamasında kullanılan etkili bir yöntemdir. Kısırlık (infertilite) ve tüp bebek tedavi süreci çift için önemli bir stres kaynağıdır. Bu olumsuz psikolojik durum tedaviyi de kötü yönde etkileyecektir. Çift üzerinde kaygı ve stresi azaltmak içinde akupunktur tedaviye eklenebilir.