Günde 3 ve daha fazla sayıda dışkılama, dışkının su kıvamında olması ishal olarak adlandırılır.  Beraberinde bulantı, kusma, kramplar şeklinde karın ağrısı, tansiyon düşmesi, göz kararması, halsizlik olur. Ani başlayanlar genelde besin zehirlenmesi veya mikrobik enfeksiyonlara bağlı olur. Birde sürekli (kronik) ishaller vardır.  Genelde bir hastalığa bağlı olarak (ikincil -sekonder) ortaya çıkarlar.  Ani başlayanlar en az günde 6-8 kez olur. Kronikler ise günde 2-3 kez ancak ishal şeklinde olur. 

     Sık görülen ishal nedeni parazitlerdir. Besinlerden veya günlük hijyenik tedbirlere uyulmadığı için vücuda giren parazitlerin tanısını koymak ve hızlıca tedavisini vermek önemli olacaktır.

    Yaz ishalleri, çocuk ve yaşlılarda görülen ishaller, ağır metal zehirlenmelerine veya kullanılan ilaçlara bağlı (özellikle antibiyotikler)  bağlı ishaller gibi başka nedenlere bağlı ve tedavi edilmezse ölüme kadar gidebilecek ishallerde mevcuttur.

Tıbbi Tedavi :

Altta yatan nedeni bulmak oldukça önemlidir. Genelde yapılan hata neden bulunmadan ishalin kesilmeye çalışılmasıdır. Öncelikle detaylı bir muayene, kan testleri, gaitada parazit, gizli kan imcelemesi, kültür yapılması ilk atılacak adımdır. Burada bulunacak nedene bağlı olarak tedavi verilebilir.

Yaşam Tarzı Değişikliği

  1. Hijyenik tedbirler : İshalden korunmanın ilk adımı el yıkanmasıdır. Yaz dönemi daha sık olmak üzere, her tuvaletten sonra, bir şey yemeden önce  el yıkama alışkanlığını kazanmak gerekir.
  2. Besinlerin tüketilmeden önce iyi yıkanması gerekir : Yeşil sebzelerin tüketilmeden önce yıkanması sonra 15 dk sirkeli suda bekletilmesi daha sonra tekrar yıkanması önemlidir.
  3. İshal olduğu zaman ishal kesici ajanlar (ilaç, bitkiler) kullanılmamalıdır. Altta yatan neden bulunması ona göre tedavi verilmesi önemlidir. Ancak yaz ishali gibi genelde zehirlenmeye bağlı ishallerde etken mikrobun atılabilmesi için ilk gün kusmanın veya ishalin devam etmesi önemlidir. Daha sonra ishali kesecek tedavilerin verilmesi gerekir.
  4. Diyet değişiklikleri : İshal anında günlük sıvı tüketimi arttırılmalıdır. İshal durumuna göre 3,5-4 litre kadar su tüketilmelidir. Sıvı gıda tüketimi arttırılmalıdır. Sıvılar oda ısısında tüketilmelidir. Peynir, yumurta, haşlanmış patates, pirinç, muz öncelikle tüketilmesi gereken besinlerdir. Bir fincan kakao veya bir kibrit kutusu büyüklüğünde bitter çikolata mikrobik ishale karşı yararlı olup barsaklarda ishale neden olan mekanizmayı engeller.  Yine ishali arttıran gıdalar var ise bunlar tüketilmemelidir.
  5. Buğday kabuğu, mısır lifinden zengin gıdalar beslenmeye alınmalıdır.
  6. Elma Sirkesi: Doğal bir antiseptik olan elma sirkesi bağırsakların ve tüm sindirim yolunun temizlenmesine yardımcı olur. Ayrıca elma sirkesi içinde bulunan “pektin” maddesi dışkının sertleşmesini ve ishalin hafiflemesini sağlayabilir.
  7. Günlük olarak iç çamaşırlar değiştirilmeli, bunlar çamaşır makinasında veya diğer çamaşırlar ile birlikte değil, ayrı olarak yıkanmalıdır. Yıkanmadan önce 30 dk çamaşır suyunda bekletilmelidir.
  8. Özellikle yaz döneminde güvenmediğimiz yerlerde tavuk, mayonez, sütlü tatlılar tüketilmemelidir.
  9. İshal olduğu dönemde 2 gün üzerinde devam ediyor ise, veya bebek ya da çocuklarda göz altlarında koyuluk, çökme, yoğun halsizlik başladı ise bir bardak su içine 1 çorba kaşığı dolusu şeker, 1 çay kaşığı dolusu tuz konarak karıştırılır. Günde 1-3 kez içirilir. İshal durumuna göre erişkinlerde de 4-6 bardağa kadar içirmek söz konusudur.
  10. İshalde kan görülüyor ise, 10 gün üzeri devam eden ishallerde, bayılma nöbetleri geçirilen bir durum söz konusu, ateş var ise  mutlaka doktora gidilmelidir.

İshalde kullanılacak bitkisel takviyeler :

  1. Süreğen ishal ise eksik olan mineral ve vitamin dengesinin yerine konması gerekir. Gerekirse akut ishallerde hastane şartlarında damar yolu ile yoğun mineral ve elektrolit içerikli sıvılar gönderilmesi söz konusu olabilir.
  2. Kızılcık : Normalde kabızlık yapan kızılcık ishal tedavisinde etkili olacaktır. İçeriğindeki  lif oranının fazla olması nedeni ile tercih edilir.
  3. Karanfil : İçeriğindeki zengin lif yapısı nedeni ile ishal tedavisinde kullanılır. Birkaç kez çiğnendikten sonra (fazla çiğnenmemeye dikkat ediniz) yutulmalıdır. Ancak bir seferde 5’in üzerinde günlük ise 20’nin üzerinde çiğnenmemelidir. Mide problemleri yaratabilir.
  4. Beşparmak Otu : İçeriğinde bulunan tannik asit ile ishalde etkisini gösterir. Tannik asit Astrenjan  etkiye sahiptir. Bu şekilde ishalde etkili olur. Tentüründen 60 damla günlük olarak kullanılır.
  5. Süpürge Tohumu :  Toz haline getirilmiş olan tohumlardan günde 2-3 yemek kaşığını geçmemek üzere  su ile içilir.
  6. Karaağaç : Bu ağacın kabuğu (iç kabuk kısmı) kullanılır. Gerek kabuğun kendisi günlük 800-1000 mg kullanılabileceği gibi çayıda ishalde kullanılmaktadır. Çay 2 gr kabuk ile hazırlanır günde 3-4 bardak tüketilir.
  7. Labada : Kökleri çay olarak tüketilir. İshalde  10 gr labada kökü 1 bardak sıcak suda demleme usulü hazırlanarak tüketilir.
  8. Misk Otu kökü : Misk otunun kökü kaynatılarak kullanıldığında ishalde etkili olur.
  9. Ahududu, böğürtlen yaprakları : İçeriğinde tannen bulunduğu için bu etkiyi yapar. Demleme usulü çayları hazırlanarak tüketilir.
  10. Keçiboynuzu : Tannen, pektin ile etki eder. Meyvelerin 15 dk kaynatılması ile elde edilen suyu tüketebileceğimiz gibi meyvenin kendisini de yiyebiliriz.
  11. Meşe Mazısı : Kabızlık yapıcı ile özelliği ile etkili olur. Bir bardak su içerisinde (70-80 derece olacak) 3-5 gr meşe fıçısı konarak demleme usulü beklenir.
  12. Kapari : İçeriğinde bulunan metanolik ekstratı ile ishalde etkili olur. Yaprağından elde edilen çayını tüketmek daha doğrudur.
  13. Papatya : Papatya çayı, ishalde eşlik eden  kramp ve enflamasyonu engellemek için oldukça etkilidir.

İshal’de örnek Çay karışımı 1 :

  1. 2-3 gr Karağaç Kabuğu
  2. 15 gr. Böğürtlen
  3. 10 gr labada kökü

1 bardak kaynamış ve 10 dk bekletilmiş sıcak su içine konur ve 10 dk beklenerek içilir. Beraberinde süpürge otu tohumu 2-3 yemek kaşığı yenir. Günlük 2-3 bardak yeterlidir. 

İshale örnek çay karışımı 2.

  1. 10 gr meşe kabuğu
  2. 20 gr papatya
  3. 15 gr keçiboynuzu
  4. 10 gr kapari çiçeği

1 bardak kaynamış ve 10 dk bekletilmiş sıcak su içine konur ve 10 dk beklenerek içilir. Beraberinde 10 adet karanfil yenmesi önerilir.  Günlük 2-3 bardak yeterlidir.