Erkek kısırlığında spermin sayısı, hareketliliği ve maorfolojik görünümü (şekli) normal sınırlar içinde olmalıdır. Bunların herhangi birisinde veya birkaçında etkilenme olduğu zaman çocuk sahibi olmakta güçlük çekilir. Sperm tahlilinde spermin  sayısı mililitrede 20 milyon ve üzerinde olmalıdır. Hareketliliği 4 gruba ayrılır. Hızlı hareketli spermler (+4 hareket grubu veya diğer ismi ile progresif motil grubu) %25’in üzerine olmalıdır. Morfolojik (şekil) görünümü ise Kruger morfolojik analize göre değerlendirilmiş olmalı ve %8 ve üzerinde olmalıdır. Bu değerlerin altında bir sperm tahlili var ise ve çiftler 1 yıldır çocuk sahibi olamıyor ise erkek kısırlığından söz edilir.

    Spermi etkileyen nedenler doğuştan kaynaklanan nedenler (inmemiş testis vb. gibi), hormonal bozuklağa bağlı nedenler, yapısal nedenler, geçirilmiş hastalığa bağlı veya kullanılan ilaçlara bağlı olan nedenler olabilir. Hatta çok ileri boyutlarda hiç sperm olmaması (azospermi) gibi nedenlerde olabilir.

Tıbbi Tedavi

Altta yatan neden bağlı olarak bir tedavi yapılabilir. Cerrahi operasyon yapılabileceği gibi ilaç tedavisi de uygulanabilir.

Beslenme Düzeni

Hormonal ve kimyasal maddelerin üretim aşamasında kullanıldığı ve bu şekilde  üretilen besinlerden uzak durulmalıdır. Tüm besinler mevsiminde yenmeli ve içeriği kontrol edilerek alınmalıdır. Özellikle uzun raf ömrü olan gıdalardan, dondurulmuş gıdalardan uzak durulmalıdır. Ağır metal ve yoğun toksin maruziyetine kalacağımız ortamlardan veya besinlerden uzak durulmalıdır.

  Antioksidan kapasitesi yüksek olan ve yoğun vitamin içeriği bulunan besinleri düzenli olarak tüketmek önemlidir. Karnabahar, brüksel lahanası, koyu yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, pazı, tere, roka), lahana, brokoli gibi brasika sebzeleri bu anlamda doğru tercih olacaktır.

Sigara hemen bırakılmalı, sigara içilen ortamlardan uzak durulmalıdır.

Alkol yoğun miktarlarda tüketiliyor ise azaltılmalı veya mümkün ise bırakılmalıdır.

Keçiboynuzu zengin mineral ve vitamin içeriği ile, yine iyi bir antioksidan olması ile  sperm sayısının artması ve hareketliliğinin iyileştirilmesinde önemli etkileri vardır. Günlük olarak orta boy keçi boynuzundan 3-5 adet yemek aynı zamanda kabızlık problemine de iyi gelecektir.

Çekirdekli kuru siyah kuru üzümü, günlük olarak bir avuç, çekirdeği ile birlikte yemek sperm parametrelerini olumlu yönde etkileyecektir.

Nar zengin antioksidan içeriği ile sperm kalitesini ve canlılığını arttıracaktır.

Aşırı kilo problemi yine etkili olacağı için kilo kontrolü sağlanmalı ve sağlıklı olarak kilo verilmesi gerekmektedir.

Yoğun stresli ortamlarda çalışan kişilerin bu ortamlardan uzaklaşması sağlanmalı, eğer uzaklaşamıyor ise stres ile baş edecek doğal yöntemler kullanılamaya veya uygulanmaya başlanmalıdır.

Vitamin ve Mineral Destekleri :

B vitamini destekleri sperm hareketliliği  ve sperm sayısının arttırılmasında oldukça etkili olacaktır. Isoyama ve arkadaşları ile bundan bir yıl sonra Kumamoto ve arkadaşlarının yayınlamış oldukları çalışmada B 12 vitaminini 6-12 ay boyunca kullanan hastalarda sperm sayısı ve hareketliliği anlamlı olarak düzelmiştir.

 C vitamini antioksidan özelliği olan önemli bir vitamindir. Sperm üretimi ve tüm parametreleri oksidan maddelerden oldukça fazla etkilenmektedir. Bu aşamada Dawson ve arkadaşlarının Fertil Steril dergisinde yayınlanan çalışmaları günlük 1000 mg C vitamini kullanımının sperm dsaıyısı ve kalitesini arttırdığı ispatlanmıştır. Özellikle sigara içenlerde oldukça önemli bir destek ürünüdür.

   E vitamini yağda çözünen bir vitamindir ve yoğun antioksidandır. Bayer ve arkadaşlarının yaptığı bir çalışma günlük 100 IU e vitamini kullanımının sperm kalitesini arttırdığını göstermektedir. Ancak yağda çömzünün bir vitamin olduğu için dikkatli kullanmak gerekir. Doz aşımında toksik olabilmektedir.

   A vitamini sperm üretiminde görevli germ hücrelerini etkilemekte, sperm yapısına katkı sağlamaktadır. Düzenli miktarlarda   A vitamini kullanımını önerilmektedir.

  Koenzim Q10, antioksidan özelliği nedeni ile sperm parametrelerini olumlu yönde etkilemektedir. Günlük olarak 60 -80 mg, 3 ay boyunca kullanılmalıdır.

Çinko eksikliğinin  vücutta bir çok alanda olumsuz etkileri olmaktadır. Bunlardan birisi de sperm sayısı ve morfolojik görünümüdür. Prasad ve arkadaşlarının ile Omu ve arkadaşlarının yapmış olduğu iki çalışmada günde 2 kez 30-57 mg çinko takviyesinin sperm parametrelerini olumlu yönde etkilediği ispatlanmıştır. Ancak uzun süreli çinko kullanımı vücutta bakır eksikliğine neden olur, bu nedenle bir süre sonra günlük 1-2 mg bakır takviyesi gerekebilir.

  Selenyum  sperm hareketliliğinin arttırılmasında, özellikle hızlı hareketli spermlerin etkinliğinin arttırılmasında oldukça etkilidir. Scott ve arkadaşlarının yapmış olduğu çalışmaya göre günlük 80-100 mikrogram selenyumun 3 aylık kullanımları olumlu sonuçlar vermiştir.

    L-Karnitin sperm hareketliliğinin ve libidonun artmasında, semen miktarının artmasında etkilidir. Costa ve arkadaşları ile bir yıl sonra Vitali ve arkadaşlarının yapmış olduğu çalışmalarda günlük 3-4 gr, 3-4 ay boyunca kullanılması önerilmektedir. 

Bitkisel Tedavi

  1. Çakşır Otu : Sarı renkli çiçekleri tepesinde şemsiye gibidir. İçerisinde bol miktarda saponin, tannen, alkoloit, reçine ve nişasta bulunur. Bir çok sağlık açısıdan faydası olan çakşır otu, erkekte testiste sperm hücresi üreten germ hücresi ve leygid hücrelerini uyarır. Böylece sperm sayısını ve hareketliliğini arttırdığı gibi, testesteron salgısını arttırarak libidoyu (cinsel isteği arttırır. Çay, macun veya yağ şeklinde bulunur.
  2. Yakı Otu : İçerisinde beta-sitosterol, kaempferol, galik asit  ve flavonoidler bulunur. Mesane, idrar yolları, üreme sistemlerine etkilidir. Özellikle geçmeyen prostat enfeksiyonlarında çok etkilidir. Anti-oksidan etkileride fazla olan yakı otunun sperm sayısının arttırılmasında çok etkili olmaktadır. Pretoria üniversitesinin yapmış olduğu bir çalışmada sperm üreten hücreler üzerinde ki etkileri detaylı olarak gösterilmiştir.
  3. Lepidyum kök Ekstratı : Maca bitkisi olarak bilinir. İçinde bulunan alkoloidler hipatalamus-hipofiz hattında gonodal hormonların salınımını arttırır. Böylece sperm üretimi üzerine çok ciddi etkileri olur. Aynı zamanda cinsel isteği de çok fazla arttırmaktadır. Dr. Gloria Chacon’un yapmış olduyğu bir araştırmada, bu bitki  hipofiz bezi  işlevini çok ciddi şekilde düzenlemekte  böylece sperm gelişimine etki etmektedir. 22-44 yaş arası erkeklerde yapılan bir çalışmada, günlük 3 gr kullanıldığında  sperm hareketliliğini ve sayısını çok ciddi şekilde arttırmaktadır.