• 29
  • ARA
Foto
Autor

Metabolizma Nedir?

Günümüzde sıkça kullanılan bir sözlük. Özellikle kilolu veya obez bir toplum haline gelmeye başladıkça bu kelimeyi daha fazla telaffuz eder olduk. Ne demek peki metabolizma : Vücudumuzun dinlenirken ya da hareket halinde iken enerji üretmek için kullandığı her şeye metabolizma deniyor.  Dışarıdan aldığımız her türlü organik ya da inorganik moleküllerin, vücut içerisinde kullanılmak üzere yıkıma uğratılması gerekiyor (katabolizma). Daha ufak moleküllerden de daha büyük  moleküller yapılarak yaşam sürecimiz devam ediyor (anobolizma). Bu iki süreç içinde yoğun enerji gerekiyor. Ne kadar yüksek olur ise o kadar fazla enerji harcıyoruz. Bunun tersi de doğru oluyor. Ne kadar düşük olur ise o kadar az enerji harcıyoruz. Harcadığımız bu enerji, vücudun dinlenirken  günlük olarak yaktığı enerji miktarını gösteriyor.  Bu da metabolik eşdeğer dakika (MET) olarak ölçülüyor. 

Metabolizma hızı arttıkça kilo almıyoruz ya da aldığımız kiloları kolay veriyoruz. Ancak metabolizma hızı yavaşlamaya başladıkça kilo alışımız da artıyor. Örneğin metabolizma hızı günlük 1300 kalori olan bir kadının üç  porsiyon fıstıklı baklava yemesi , alması gereken kaloriyi dolduruyor. Onun üzerinde yediği her şey (eğer hareket etmiyor ise ) kilo olarak kendisine dönüyor. 

Peki metabolizmayı nasıl hızlandıracağız? 

Metabolizmanın hızını etkileyen ve değiştirilemeyen  faktörler var. Öncelikle bunları bilmek gerekiyor: 
1.    Yaş : Yaş ile birlikte metabolizma hızı yavaşlamaya başlar. Özellikle 15-30 yaş arası en yüksek hızda olan metabolizma, 30’dan sonra azalmaya başlar. 
2.    Cinsiyet : Kadınlarda kas hacmi erkeklere göre çok daha azdır. Bu da metabolizma hızını azaltan bir faktördür. Erkekler bu açıdan çok daha şanslı olurlar. Ancak hamilelik ile bilikte metabolizma hızı artar. 
3.    Genetik Etkenler : Ailesel olarak metabolizma sorunu yaşayan kişilerde bu sorun diğer kuşağa aktarılabilir. 
4.    Hava sıcaklığı : Hava sıcaklığı yüksek yerde yaşayanlar da metobolizma daha hızlı çalışır. Yine hava sıcaklığı çok düşük yerde çalışanlar insanların vücutları; ısıyı koruyabilmek için metabolizmayı hızlandırır. Mankenlerin özellikle sabah saatlerinde soğuk duş ile banyo yapmasının nedeni budur. 

Metabolizmanın hızını etkileyen Değiştirilebilir Faktörler : 
1.    Başarılı olmayan diyetler : Sürekli diyet yapıp kilo alıp vermek metabolizma hızını oldukça zayıflatır. 
2.    Tiroid hastalıkları : Halk arasında guatr olarak bilinen tiroid hastalıkları metabolizmayı direkt olarak etkiler. Özellikle hipotiroidi (tiroid bezinin az çalışması) metabolizmayı yavaşlatır ve kolay kilo almaya veya kilo verememeye yol açar. 
3.    Böbrek üstü bezi hastalıkları : Vücutta kortizon salınımını değiştiren hastalıklar metabolizmayı etkiler 
4.    Kadınlarda polikistikover hastalığı (PCO) : Hormonal düzensizlik yaratarak  metabolizmayaı yavaşlatır. 
5.    Erkeklerde testesteron düşüklüğü : Testesteron hormonuda metabolizmayı direkt etkileyen hormonlardan dır. 
6.    Sürekli ve yoğun miktarda karbonhidrat tüketilmesi : Metabolizma hızını yavaşlatır ve kilo alımını kolaylaştırır. 
7.    Uyku düzensizliği : Yeterli uyumamak veya çok uyumak metabolizmayı etkiler. Bu nedenle erişkinlerin günlük 6-8 saat düzenli uyku uyuması metabolizma için oldukça önemlidir. 
8.    Yoğun alkol kullanımı : Metabolizmayı yavaşlatan faktörlerin başında gelir. 
9.    Stres : Metabolizmayı oldukça fazla etkileyen önemli bir faktördür. 
10.    Depresyon : Depresyon ve depresyon ilaçları metabolizmayı etkileyrek kilo alımında önemli bir rol oluşturur. 
11.    Kansızlık (Anemi) : 
12.    Vitamin ve mineral eksikliği
13.    Proteinden fakir beslenmek